Piet

Het is druk in de stad. Kinderen met fluwelen broekjes, rode mantels met gouden biezen en glimmende mutsjes met felgekleurde veren. Een bonte parade blaasmuzikanten die oud-Hollandse deuntjes spelen. Lachende papa's zingen zonder gêne mee, trotse mama's heupwiegen met de allerkleinsten op hun arm. Onder mijn voeten kraakt het strooigoed op de tegels.

Het is nog steeds mijn lievelingsfeest, de fijnste tijd van het jaar, maar ik kijk er wel anders naar. Bezwaard. Beschaamd zelfs. Ik vind dat het niet meer kan, iets vieren wat anderen kwetst. We kunnen niet meer met fatsoen die zwarte gezichten bestempelen als 'onschuldig' en 'goedbedoeld', nu we eenmaal het protest hebben gehoord. Maar wat óók niet kan is mijn kinderen dit feest ontzeggen, omdat het nog niet gevierd wordt zoals ik graag zou zien. Het is overal! In elke etalage zitten Pieten die acrobatische kunstjes doen, op maandag vertellen alle vriendjes in de klas wat ze in hun schoen hebben gehad en in de hal van school staat de luie leunstoel van Sinterklaas al klaar voor de grote viering. Ik kan er niet omheen. Roetveegpiet kan mij niet snel genoeg de norm worden, maar ik heb maar voor een klein deel invloed op de beeldvorming van mijn kind.

Van groot naar klein staan ze naast de Pieten van de Pietendisco, die kinderen van mij. Ze nemen allemaal deel op hun eigen manier. De oudste leert de swish aan een nogal stuntelige Piet. Hij lacht als zijn danspartner het wéér fout doet. Het schminkgezicht met de rode lippen lacht witte tanden terug. Ze hebben dikke pret.

Het kleine jongetje staat stil en een beetje afzijdig. Hij vindt dit ZO leuk en ZO spannend tegelijk, al die herrie, drukte en die rare, grote figuren. Als we thuis zijn, weet ik, zal hij vol verhalen zitten over hoe tof het was op de disco, maar voor nu beleeft hij alle plezier in zijn hoofd.

Klein meisje zit vol bewondering. Ze achtervolgt een uitzonderlijk enthousiast Pietenexemplaar, met kramp in haar nek van het omhoog kijken. Telkens als ze hem aan zijn glimmende broek wil trekken, doet de Piet een bokkensprong opzij. Hij ziet haar niet en springt haar steeds NET niet omver. Meisje laat zich niet ontmoedigen.

Ja, het is waar, het zit vol onschuld, dit tafereel. Onschuld in de ogen van mijn kinderen, die niets anders zien dan een gezellig, gek feest. En zelfs onschuld in de intenties van die grote, zwartgeplamuurde tieners die gewoon heel blij worden van dansen met kinderen en snoep uitdelen. Maar ik zie het niet meer. En ik krijg al buikpijn als ik denk aan het moment dat ook mijn kinderen over een paar jaar zullen voelen: 'oei, dat feest, dat fijne feest wat ik altijd met zoveel plezier heb gevierd, daarmee heb ik een ander tekort gedaan.'

Twee uur later zitten we bij opa en oma thuis aan de erwtensoep. Dat hoort bij sinterklaas, erwtensoep. Drie vermoeide kopjes met rode oren en rode wangen, proberen nog een beetje eetlust te vinden na alle pepernoten en mandarijnen van de middag.

'Waren dat echte Pieten?' vraagt het kleine jongetje ineens uit het niets. Ik kijk mijn vriend aan. Komt deze vraag nu al? Jongetje is pas vier!

'Wat denk jij zelf?' kaats ik de vraag terug.

'Ik denk dat ze niet echt zijn,' legt hij uit. Ik hoef niet eens te vragen waarom, de toelichting geeft hij zelf al. 'Die zwarte gezichten zagen er een beetje nep uit.'

Even ben ik stil van zijn antwoord. Ik wist allang dat kinderen er geen probleem mee hebben als Piet van uiterlijk verandert, dat het probleem ligt bij volwassenen die het moeilijk vinden om kritisch en eerlijk naar zichzelf te kijken. Maar hij laat me nog iets zien wat ik nooit beseft heb: hij vindt Piet met zijn onnatuurlijk zwartgeschminkte gezicht RAAR. Nep. Hij gaat helemaal niet zo gemakkelijk mee in het sprookje als ik altijd heb gedacht. Ja, ik zou hem aan Zwarte Piet kunnen laten wennen, zoals je moet wennen aan een grote hond. Net zo vaak in de buurt komen tot je er niet meer bang voor bent, net zo vaak voorzichtig aaien tot je ziet dat hij niet bijt. Maar hij voelt allang dat het niet klopt, en het maakt hem zo terughoudend dat hij liever niet meedoet met de disco.

Ik geef mijn kleine jong een aai over zijn bol.

'Dat vond ik ook,' zeg ik. 'Volgens mij waren ze hartstikke nep.'

Ik neem nog een hap erwtensoep. Mijn buikpijn is ineens een beetje minder. Als het ligt aan de échte vierders van dit feest, die kinderen waarvoor we zo op zeggen te komen, dan bestaat Zwarte Piet eigenlijk al niet meer. We hoeven alleen maar te luisteren.